Wie alles-over de puberteit wil weten, ontdekt al snel dat de overgang van kind naar puber niet altijd duidelijk is. Ouders, leerkrachten en jongeren hebben vaak vragen over wanneer iemand nu precies een puber is. De puberteit wordt gezien als een bijzondere tijd, vol veranderingen. Zowel het lichaam als het hoofd doen mee en het kan soms best spannend zijn om te merken dat er zoveel tegelijk verandert.
De start van de puberteit: verandering begint langzaam
Bij jongens en meisjes begint de puberteit meestal op een verschillend moment. Meisjes krijgen vaak te maken met de eerste lichamelijke veranderingen tussen de leeftijd van tien en veertien jaar. Jongens beginnen meestal iets later, met de eerste wijzigingen tussen twaalf en zestien jaar. Dit zijn gemiddelde leeftijden. Het kan best dat het lichaam van iemand eerder of juist wat later begint met deze overgang. Er is dus niet één vaste leeftijd waarop je een puber bent, omdat ieder mens anders is. Het belangrijkste kenmerk van de pubertijd is dat je lichaam en hormonen veranderen en dat je hersenen zich verder ontwikkelen. Dit noemen we de adolescentie, en deze periode loopt ongeveer van het tiende tot het tweeëntwintigste jaar.
Lichamelijke en innerlijke veranderingen bij pubers
Een opvallend kenmerk van de puberteit is groei. Jongeren krijgen te maken met een groeispurt, die soms in een korte tijd plaatsvindt. Je kunt bijvoorbeeld merken dat schoenen en kleren ineens niet meer passen. Maar ook de huid verandert, en veel pubers krijgen puistjes. Verder groeit bij meisjes het borstweefsel en krijgen zij hun eerste menstruatie. Bij jongens wordt het gezicht soms wat mannelijker en de stem lager. Ook kun je te maken krijgen met haar op nieuwe plekken, zoals onder de oksels en bij de schaamstreek. Naast lichamelijke veranderingen gebeurt er ook veel vanbinnen: je krijgt andere interesses, hebt misschien vaker ruzie met ouders of vriendinnen, en wilt meer zelf beslissen. Alles-over deze veranderingen leert dat het er allemaal bij hoort, ook als het soms onwennig voelt.
Waarom pubers vaak anders doen dan voorheen
Gedrag verandert tijdens de puberteit. Dat heeft te maken met de groei van de hersenen. Jongeren gaan steeds meer zelf denken en willen zelf kiezen wat ze doen of laten. Soms lijkt het wel of je ouders ineens niet zoveel begrijpen, en wil je vooral tijd met leeftijdsgenoten doorbrengen. Je ontwikkelen tot een volwassene vraagt om ruimte om eigen fouten te maken. Daarom zoeken pubers de grens vaak op: ze testen uit wat kan, wat mag en waar de lijn ligt. Meer zelfstandig worden hoort bij deze fase, al levert dat thuis soms spanning op. Dit proces is normaal, want iedereen die groter wordt, krijgt ermee te maken. Experts die alles-over de puberteit weten, zeggen dat deze zoektocht hoort bij het volwassen worden.
Hoe lang puber zijn duurt en wanneer het verandert
De tijd dat je nog puber bent, is voor iedereen anders. Bij de meeste mensen eindigt deze periode ergens tussen de achttien en twintigentwintig jaar. Daarna nemen de hormonen af, en zijn lichaam en hersenen grotendeels uitgegroeid. Je bent dan meestal geen puber meer, maar een jong volwassene. Toch kunnen sommige veranderingen of gevoelens langer blijven. Bijvoorbeeld onzekerheid over jezelf of je plek in een groep. Ook op volwassen leeftijd kan je soms nog iets terug herkennen van de puberteit. Alles-over deze periode weten helpt om in te zien dat veranderingen normaal zijn en dat iedereen ze op een eigen manier ervaart. Praten met anderen helpt daarbij, want elke puberperiode is uniek.
Meest gestelde vragen over wanneer je een puber bent
- Vanaf welke leeftijd ben je een puber?
Puber ben je meestal vanaf ongeveer tien jaar. Bij meisjes begint het vaak iets eerder dan bij jongens. Het kan per persoon verschillen wanneer je als puber wordt gezien, want niet iedereen groeit even snel.
- Tot welke leeftijd blijft iemand puber?
De puberteit duurt meestal tot ongeveer je achttiende of soms iets langer, tot een jaar of tweeëntwintig. Daarna spreken we meestal van jong volwassene.
- Kan je puber zijn zonder dat je uiterlijke veranderingen ziet?
Het is mogelijk om al pubergedrag of gevoelens te hebben, ook als je lichaam nog niet veel veranderd is. Veranderingen in het denken en voelen horen ook bij deze fase.
- Is het normaal dat pubers zich soms onzeker of verdrietig voelen?
Het is normaal dat pubers zich soms onzeker, verdrietig of boos voelen. Door alle veranderingen voelen jongeren zich soms onbegrepen of minder zeker van zichzelf.
- Kan de puberteit eerder of later beginnen dan bij klasgenoten?
De puberteit kan bij de een eerder of juist later beginnen dan bij anderen van dezelfde leeftijd. Dit is heel normaal en heeft te maken met verschillen in het lichaam en hormonen.