Schaatsen zit diep in de Nederlandse cultuur. Zodra de temperaturen dalen en het ijs dik genoeg is, trekt iedereen de laarzen aan en gaat de schaats eronder. Maar ook buiten het natuurijs is de sport enorm populair: op kunstijsbanen, in ijshallen en tijdens grote evenementen rijden miljoenen Nederlanders elk jaar rondjes. Het is een sport die je op elke leeftijd kunt beoefenen en die mensen samenbrengt, van kleuters tot gepensioneerden.
Een lange geschiedenis op het ijs
Nederland heeft een rijke traditie op het ijs. Al eeuwen geleden gebruikten mensen schaatsen om zich in de winter over bevroren rivieren en kanalen te verplaatsen. Het was geen sport, maar gewoon vervoer. Denk aan de bekende schilderijen van Hendrick Avercamp, waarop mensen vrolijk over het ijs glijden. In de loop van de tijd veranderde het van een vervoersmiddel in een volksvermaak. De Elfstedentocht, een tocht van bijna 200 kilometer door elf Friese steden, is daar het grootste bewijs van. Die tocht wordt alleen gereden als het ijs dik genoeg is, wat zelden voorkomt. De laatste keer was in 1997. Toch leeft het evenement nog altijd enorm in de verbeelding van veel Nederlanders.
Verschillende vormen van rijden op het ijs
Op het ijs zijn er veel verschillende manieren om te bewegen. Langebaanrijden is de bekendste vorm in Nederland. Daarbij rijden deelnemers op een ovale baan van 400 meter tegen de klok. Bij dit onderdeel hebben Nederlandse rijders internationaal al decennialang succes geboekt. Denk aan namen als Sven Kramer, Irene Schouten en Kjeld Nuis. Shorttrack is een andere variant, waarbij meerdere rijders tegelijk op een kleinere baan reden en tactiek net zo belangrijk is als snelheid. Daarnaast is er kunstrijden, waarbij rijders sprongen en pirouettes uitvoeren op muziek. En voor wie liever met een bal bezig is: ijshockey trekt in Nederland steeds meer fans en spelers. Elke vorm stelt andere eisen aan techniek, kracht en uithoudingsvermogen.
Hoe begin je met schaatsen
Beginnen met glijden over het ijs is voor de meeste mensen een kwestie van oefenen en niet bang zijn om te vallen. De meeste ijsbanen bieden les voor kinderen en volwassenen. Een goede rijhouding vormt de basis: licht gebogen knieën, romp naar voren en armen ontspannen langs het lichaam. Voor jonge kinderen zijn er speciale schaatsen met dubbele messen, waarmee ze makkelijker balans leren bewaren. Ouders gaan vaak mee op de ijsbaan, wat het een gezellige en sociale bezigheid maakt. Wie serieus wil worden, kan lid worden van een schaatsvereniging. Nederland telt honderden van zulke clubs, verspreid over het hele land. Daar leren kinderen al vroeg de juiste techniek aan en nemen ze deel aan wedstrijden op lokaal en regionaal niveau.
Schaatsen in de zomer en op kunstijs
Het seizoen op natuurijs duurt maar kort, maar dat betekent niet dat de sport stilvalt als het warm wordt. Kunstijsbanen maken het mogelijk om het hele jaar door te rijden. In Nederland zijn er tientallen overdekte ijshallen, waaronder grote topsportlocaties zoals Thialf in Heerenveen. Die hal geldt als een van de beste ijsbanen ter wereld en trekt niet alleen topsporters, maar ook recreatieve rijders. Buitenschoolse opvang, scholen en sportclubs plannen regelmatig bezoekjes aan zulke banen. Inline skaten, waarbij je op wieltjes rijdt in plaats van op messen, wordt ook wel gezien als de zomerse variant van de schaatssport. Veel ijsrijders combineren beide sporten om ook buiten het winterseizoen fit en behendig te blijven.
Veelgestelde vragen
Hoe dik moet het ijs zijn voordat je er veilig op kunt rijden?
Voor het veilig rijden op natuurijs geldt een minimum ijsdikte van ongeveer 8 centimeter voor één persoon. Bij groepen mensen of bij het gebruik van schaatsen met kinderen adviseren experts een dikte van minimaal 12 centimeter. Meet de dikte altijd op meerdere plekken, want ijs is zelden overal even dik.
Wat zijn de beste schaatsen voor beginners?
Voor beginners zijn noorenschaatsen of recreatieschaatsen het meest geschikt. Ze bieden veel steun rond de enkel en zijn makkelijk aan te trekken. Zorg dat de schaatsen goed passen: te grote schaatsen geven onvoldoende controle en kunnen voor pijn zorgen. Laat je bij voorkeur adviseren in een gespecialiseerde sportwinkel.
Op welke leeftijd kunnen kinderen beginnen met schaatsen?
Kinderen kunnen al beginnen met schaatsen vanaf 3 à 4 jaar. Op die leeftijd is hun evenwichtsgevoel al voldoende ontwikkeld om de eerste stappen op het ijs te zetten. Met speciale peuterschaatsen en begeleiding van een volwassene leren de meeste kinderen snel de basis.
Wat is het verschil tussen langebaanschaatsen en shorttrack?
Bij langebaanschaatsen rijden twee deelnemers tegelijk op een 400 meterbaan en wordt de tijd bijgehouden. De snelste tijd wint. Bij shorttrack rijden meerdere deelnemers gelijktijdig op een kleine baan van 111 meter. Daar gaat het niet alleen om snelheid, maar ook om positie, tactiek en het slim omgaan met andere rijders in de bocht.