Winterharde geraniums zijn vaste tuinplanten die in Nederland doorgaans buiten kunnen blijven staan en na de winter weer uitlopen. Ze worden ook ooievaarsbek genoemd. Populaire keuzes zijn Geranium ‘Rozanne’, die lang bloeit, en Geranium macrorrhizum, een sterke bodembedekker die ook droge schaduw verdraagt.

Er zijn winterharde soorten met blauwe, roze, paarse en witte bloemen. Sommige houden in de winter hun blad, terwijl andere bovengronds afsterven. Welke het beste past, hangt vooral af van de hoeveelheid zon en de ruimte die de plant krijgt.

Winterharde geraniums en gewone geraniums: het verschil

Een winterharde tuingeranium behoort tot het geslacht Geranium en heet in het Nederlands ooievaarsbek. De bekende geranium voor bloembakken is meestal een Pelargonium. Die is niet winterhard en verdraagt vorst slecht.

Dat verschil is handig om te kennen als je planten koopt. Kijk naar de botanische naam op het etiket: bij winterharde tuingeraniums begint die met Geranium, gevolgd door een soortnaam of rasnaam, zoals Geranium macrorrhizum of Geranium ‘Rozanne’.

Welke winterharde geranium past bij jouw tuin?

De ene ooievaarsbek blijft compact, terwijl de andere breed uitgroeit of zich uitzaait. Ook de bloeitijd verschilt. Dit zijn enkele soorten en rassen met elk hun eigen sterke kant:

  • Geranium ‘Rozanne’: krijgt paarsblauwe bloemen met een wit hart en bloeit meestal van juni tot oktober. Geschikt als bodembedekker in zon of halfschaduw. In diepe schaduw geeft hij minder bloemen.
  • Geranium macrorrhizum ‘Ingwersen’s Variety’: heeft bleekroze bloemen en geurend blad. Hij groeit ook in droge schaduw en is bruikbaar onder struiken. Het blad kan in de herfst rood kleuren.
  • Geranium nodosum: een goede keuze voor droge schaduw. Deze soort heeft glanzend blad en paarsroze bloemen, meestal van juni tot augustus. Hij kan zichzelf uitzaaien.
  • Geranium phaeum ‘Raven’: bloeit met donkerpaarse bloemen op opgaande stengels. Hij doet het goed in droge schaduw en neemt minder breedte in dan sommige bodembedekkers.
  • Geranium himalayense ‘Gravetye’: vormt een lage bodembedekker met lavendelblauwe bloemen. Na de eerste bloei in mei en juni kan hij in september opnieuw bloeien.
  • Geranium ‘Patricia’: heeft opvallende magentaroze bloemen en bloeit de zomer door. Hij houdt van enkele uren zon en neemt meer ruimte in dan een lage soort.

Zoek je een plant die een open plek snel vult? Let dan niet alleen op de hoogte, maar ook op de breedte. ‘Rozanne’ groeit breed uit tussen andere planten. Geranium nodosum vormt eerder een pol, maar kan door zaailingen op nieuwe plekken verschijnen.

Een ooievaarsbek voor zon of schaduw

Veel winterharde geraniums groeien goed in de zon of halfschaduw. Voor een plek met weinig zon zijn vooral Geranium macrorrhizum ‘Ingwersen’s Variety’, Geranium nodosum en Geranium phaeum ‘Raven’ geschikt. Ze kunnen ook droge schaduw verdragen, bijvoorbeeld onder een struik.

‘Rozanne’ doet het goed in zon en halfschaduw, maar is minder geschikt als je juist in diepe schaduw veel bloemen wilt. De plant kan daar langer uitgroeien en minder rijk bloeien. ‘Patricia’ is een keuze voor een lichte plek met een paar uur zon.

De meeste ooievaarsbekken groeien in gewone tuingrond. Een plek waar het water langdurig blijft staan is minder geschikt: natte grond kan de wortels beschadigen, zeker in de winter.

Wintergroen of bladverliezend?

Winterhard betekent dat een plant de winter kan overleven. Het betekent niet automatisch dat hij ook groen blijft. Bij bladverliezende soorten sterft het blad in de winter af en verschijnt in het voorjaar nieuwe groei.

Geranium macrorrhizum houdt vaak blad in de winter en is daardoor aantrekkelijk als je ook buiten het bloeiseizoen een groen vak wilt. Bij strenge kou kan het blad er wel minder mooi uitzien. Andere soorten vallen in de winter tijdelijk weg, waardoor de grond zichtbaarder wordt.

Winterharde geraniums als bodembedekker

Veel tuingeraniums groeien laag en vormen met hun bladeren een dicht tapijt. Daardoor krijgt onkruid op een eenmaal dichtgegroeide plek minder ruimte en licht. Geranium macrorrhizum is hiervoor een sterke keuze, ook op een plek onder struiken waar weinig zon komt.

Geef een bodembedekker ruimte om uit te groeien. Zet je hem vlak naast kleine, langzaam groeiende planten, dan kan hij die deels overgroeien. Een plant die breed uitloopt is dus handig voor een groot leeg vak, maar minder vanzelfsprekend in een kleine, volle border.

Voor een vlak met meerdere planten wordt ongeveer zeven planten per vierkante meter als richtlijn gebruikt. De gewenste afstand hangt af van het ras en van hoe snel je de grond bedekt wilt hebben. Een breed groeiende geranium heeft meer ruimte nodig dan een compacte soort.

Veelgestelde vragen over winterharde geraniums

Welke winterharde geranium bloeit het langst?
Geranium ‘Rozanne’ behoort tot de langbloeiende keuzes. De paarsblauwe bloemen verschijnen meestal vanaf juni en kunnen doorgaan tot in oktober, soms tot aan de vorst. De bloei hangt wel af van de standplaats en het weer.

Wat is een sterke winterharde geranium?
Geranium macrorrhizum, waaronder ‘Ingwersen’s Variety’, is een sterke keuze. Deze ooievaarsbek groeit ook op een droge plek met schaduw en bedekt de grond met geurend blad. Voor droge schaduw is Geranium nodosum een andere mogelijkheid.

Wat is de mooiste winterharde geranium?
Dat hangt af van je smaak en de plek. Voor blauwe bloemen en een lange bloei is ‘Rozanne’ geliefd. Wil je zachtroze bloemen in de schaduw, dan past ‘Ingwersen’s Variety’ goed. ‘Patricia’ valt juist op met felle magentaroze bloemen.

Zijn alle winterharde geraniums groenblijvend?
Nee. Sommige houden blad in de winter, andere verliezen het. Geranium macrorrhizum blijft vaak groen, terwijl andere ooievaarsbekken zich bovengronds terugtrekken en in het voorjaar opnieuw uitlopen.

Een schaduwrijke plek onder een struik vraagt om een andere ooievaarsbek dan een lichte border waar je maandenlang bloemen wilt. Met ‘Ingwersen’s Variety’ voor droge schaduw of ‘Rozanne’ voor een lange bloei heb je twee duidelijke keuzes.